PSİKODRAMA YAŞANTI GRUPLARI

Ergenlik; çocukluktan yetişkinliğe geçişin yaşandığı, fiziksel, duygusal ve sosyal açıdan önemli değişimlerin bir arada gerçekleştiği özel bir gelişim dönemidir.

Bu dönemde gençler bir yandan "Ben kimim?", "Nasıl biri olmak istiyorum?", "Başkaları beni nasıl görüyor?" gibi sorulara yanıt ararken; diğer yandan aile ilişkileri, arkadaşlıklar, okul yaşamı, gelecek beklentileri ve sosyal çevrenin etkileriyle karşı karşıya kalabilirler.

Duyguların yoğun yaşanabildiği ergenlik döneminde gençler, yaşadıkları her şeyi yetişkinlerle veya aileleriyle kolaylıkla paylaşamayabilirler. Bazen ne hissettiklerini bilmelerine rağmen bunu sözcüklere dökmekte zorlanabilir, bazen de duygu ve düşüncelerini davranışları aracılığıyla ifade edebilirler.

Ergen Psikodrama Yaşantı Grupları, gençlerin kendilerini, duygu ve düşüncelerini, ilişkilerini ve yaşam deneyimlerini güvenli bir grup ortamında; konuşmanın yanı sıra rol, canlandırma, hareket, paylaşım ve eylem yoluyla keşfetmelerine alan açan grup çalışmalarıdır.

Psikodrama yaşantı gruplarında amaç bir tiyatro performansı ortaya koymak veya oyunculuk becerisi geliştirmek değildir. Katılımcıların daha önce tiyatro ya da oyunculuk deneyimine sahip olmaları gerekmez.

Burada sahne, bir gösteri alanından çok kendini ve ilişkilerini keşfetmenin, farklı bakış açılarını deneyimlemenin ve yeni farkındalıklar kazanmanın alanıdır.

ERGEN PSİKODRAMA YAŞANTI GRUPLARINDA NELER YAPILIR?

Psikodramanın önemli özelliklerinden biri, kişinin yalnızca yaşadıklarını anlatmasıyla sınırlı kalmamasıdır.

Bir genç, arkadaşlarıyla yaşadığı bir durumu anlatmanın yanı sıra onu sahnede canlandırabilir. Söylemek isteyip söyleyemediği bir cümleyi farklı bir rol içerisinde deneyebilir. Kendisini başka bir kişinin yerine koyabilir veya gelecekte karşılaşabileceği bir durumu canlandırabilir.

Böylece genç, yaşadığı bir olaya yalnızca kendi açısından değil, farklı rollerden ve farklı bakış açılarından bakma fırsatı bulabilir.

Çalışmalarda psikodramanın rol değiştirme, eşleme ve ayna gibi temel tekniklerinin yanı sıra grubun yapısına ve çalışmanın amacına uygun farklı psikodrama tekniklerinden de yararlanılabilir.

Amaç bir rolü "iyi oynamak" değildir.

Psikodramada önemli olan performans değil, yaşantıdır.

Bu nedenle oyunculuk yeteneği veya sahne deneyimi gerekmez.

GRUP NEDEN ÖNEMLİDİR?

Ergenlik döneminde akran ilişkileri önemli bir yere sahiptir. Bir gruba ait olmak, kabul görmek, anlaşılmak, kendini ifade etmek ve diğer gençlerle ilişki kurmak gelişim sürecinin önemli parçalarındandır.

Psikodrama yaşantı grubu, gençlerin hem kendi deneyimlerini fark edebilecekleri hem de diğer gençlerin yaşantılarına tanıklık edebilecekleri bir ortam oluşturur.

Grup içerisinde bir genç, yalnızca kendisinin yaşadığını düşündüğü bir duygu veya durumun başkaları tarafından da deneyimlenebildiğini fark edebilir.

"Bunu yaşayan yalnızca ben değilim." duygusu, grup yaşantısının değerli yönlerinden biridir.

Gençler birbirlerini dinler, farklı çalışmalara tanıklık eder, gerektiğinde çeşitli roller üstlenir ve yaşananlardan kendi hayatlarına ilişkin çağrışımlar geliştirebilirler.

Böylece grup, yalnızca bireysel farkındalıkların değil, iletişim, paylaşım, ilişki kurma ve birlikte deneyimleme süreçlerinin de yaşandığı bir alan haline gelir.

PSİKODRAMA YAŞANTI GRUBU NASIL İLERLER?

Psikodrama çalışmaları genel olarak üç temel aşamadan oluşur:

Isınma – Canlandırma (Eylem) – Paylaşım

1. Isınma

Isınma, grubun çalışmaya hazırlanmasını sağlayan önemli bir aşamadır.

Bu bölümde hareket, grup etkileşimi, hayal gücü ve çeşitli psikodrama uygulamalarından yararlanılabilir.

Isınma çalışmaları gençlerin birbirleriyle iletişim kurmalarına, o anda ne hissettiklerini fark etmelerine ve üzerinde durmak istedikleri konuların ortaya çıkmasına yardımcı olabilir.

Isınma sırasında bazen bir grup üyesinin belirli bir konu üzerinde çalışmaya hazır olduğu görülebilir. Bazen de bütün grubun ortak bir tema üzerinde çalışmasına karar verilebilir.

2. Canlandırma (Eylem)

Bir grup üyesi kendi yaşantısından bir konuyu psikodrama sahnesine taşıdığında, psikodrama terminolojisinde bu kişiye "protagonist" (başoyuncu) adı verilir.

Protagonist; geçmişte yaşadığı bir olayı, güncel bir durumu, arkadaşlık veya aile ilişkisini, bir çatışmayı, gelecek düşüncesini, hayalini, korkusunu ya da kendisi için anlam taşıyan başka bir konuyu sahneye getirebilir.

Gerekli roller belirlenir ve çalışma psikodrama yöneticisinin rehberliğinde gerçekleştirilir.

Her buluşmada mutlaka tek bir protagonist çalışması yapılması gerekmez.

Bazı çalışmalarda bütün grubun katıldığı grup merkezli psikodrama uygulamalarına, sosyometrik çalışmalara ve ortak canlandırmalara yer verilebilir.

3. Paylaşım

Canlandırmanın ardından paylaşım aşamasına geçilir.

Bu bölümde grup üyeleri, yapılan çalışmanın kendilerinde uyandırdığı duygu, düşünce ve kişisel çağrışımları paylaşabilirler.

Amaç çalışmayı yapan kişiyi yorumlamak, eleştirmek veya ona tavsiye vermek değildir.

Grup üyeleri daha çok "Bu çalışma bende ne uyandırdı?", "Ben kendi hayatımda buna benzer ne yaşadım?" gibi kendi deneyimlerinden hareketle paylaşım yaparlar.

Böylece yaşanan çalışma yalnızca sahnede kalmaz; grubun ortak deneyiminin bir parçasına dönüşür.

HANGİ KONULAR ÜZERİNDE ÇALIŞILABİLİR?

Her genç ve her grubun ihtiyaçları birbirinden farklıdır. Bu nedenle psikodrama yaşantı gruplarında önceden belirlenmiş ve herkes için aynı şekilde uygulanan tek bir konu listesi bulunmaz.

Bununla birlikte çalışmalar sırasında;

kendini tanıma, duyguları fark etme ve ifade etme, özgüven, arkadaşlık ilişkileri, akran ilişkileri, aile içi iletişim, kendini ifade edebilme, sınır koyabilme, okul yaşamı, gelecek düşünceleri, sosyal ilişkiler, aidiyet, yalnızlık, çatışmalar, karar verme, problem çözme ve farklı bakış açıları geliştirme

gibi ergenlik döneminde önemli olabilecek pek çok konu gündeme gelebilir.

Grubun içeriği, katılımcıların yaşantıları, grubun gelişimi ve yöneticinin değerlendirmesi doğrultusunda şekillenir.

PSİKODRAMA YAŞANTI GRUPLARI GENÇLERE NASIL BİR ALAN SUNAR?

Psikodrama yaşantı grupları gençlerin;

kendilerini daha yakından tanımalarına, duygu ve düşüncelerini fark etmelerine, kendilerini ifade etmelerine, ilişkilerindeki farklı rolleri görmelerine, başka insanların bakış açılarını deneyimlemelerine, iletişim biçimlerini fark etmelerine, yaratıcılık ve spontanlıklarını kullanmalarına ve farklı davranış seçeneklerini keşfetmelerine

alan açabilir.

Örneğin bir genç günlük yaşamında söylemekte zorlandığı bir cümleyi psikodrama sahnesinde deneyebilir.

Bir arkadaşının, öğretmeninin veya aile üyesinin rolüne geçerek yaşanan bir duruma onun açısından bakmayı deneyebilir.

Gelecekte karşılaşacağını düşündüğü bir durumu önceden canlandırabilir ve farklı davranış seçeneklerini araştırabilir.

Bu nedenle psikodrama sahnesi yalnızca geçmişte yaşanan olayların canlandırıldığı bir yer değildir.

Geçmişe bakmanın, bugünü anlamanın ve gelecekteki farklı olasılıkları deneyimlemenin bir alanı olabilir.

SPONTANLIK VE YARATICILIK

Psikodramanın temel kavramlarından ikisi spontanlık ve yaratıcılıktır.

Spontanlık, yalnızca plansız veya anlık davranmak anlamına gelmez. Psikodrama yaklaşımında spontanlık, kişinin yeni bir duruma uygun bir yanıt geliştirebilmesi veya daha önce karşılaştığı bir duruma yeni bir biçimde yaklaşabilmesiyle ilişkilidir.

Ergenlik dönemi gençlerin kendilerini, ilişkilerini ve dünyadaki yerlerini keşfettikleri önemli bir süreçtir.

Psikodrama yaşantı grupları, gençlerin farklı rolleri ve davranış seçeneklerini deneyimleyerek kendi yaratıcı çözümlerini keşfetmelerine alan açabilir.

GÜVEN VE GİZLİLİK

Psikodrama yaşantı gruplarında güvenli bir grup ortamının oluşturulması ve gizliliğin korunması büyük önem taşır.

Gençlerin kendilerini rahat biçimde ifade edebilmeleri için grup içerisinde paylaşılan kişisel yaşantılara saygı gösterilmesi gerekir.

Bu nedenle grup başlangıcında katılımcılarla birlikte grup kuralları, sınırlar, karşılıklı saygı ve gizlilik ilkeleri ele alınır.

Grup üyelerinin birbirlerini yargılamadan dinlemeleri ve diğer katılımcıların özel yaşantılarını grup dışına taşımamaları grup güveninin korunması açısından önemlidir.

Bununla birlikte, özellikle çocuk ve ergenlerle yürütülen çalışmalarda gizliliğin güvenlik ve ilgili mesleki/yasal sorumluluklardan kaynaklanan sınırları bulunabilir. Bu sınırların grup başlamadan önce genç ve ebeveynleriyle açık biçimde paylaşılması önemlidir.

AİLENİN SÜREÇTEKİ YERİ

Ergenlik döneminde gencin bireyselleşme ihtiyacına ve özel alanına saygı duyulması önemlidir. Bununla birlikte aile, gencin yaşamındaki önemli destek kaynaklarından biridir.

Grubun niteliğine, gencin yaşına ve çalışmanın yapısına bağlı olarak grup öncesinde genç ve ebeveynleriyle bir ön görüşme gerçekleştirilebilir.

Gerekli görüldüğünde süreç hakkında ebeveynlerle genel değerlendirmeler yapılabilir.

Burada önemli olan, gencin grup içerisinde paylaştığı kişisel yaşantıların gizliliğini korurken aynı zamanda gencin güvenliğini ve gelişimsel ihtiyaçlarını gözeten dengeli bir yaklaşım benimsemektir.

HER GENÇ YAŞANTI GRUBUNA KATILABİLİR Mİ?

Her gencin gelişimsel özellikleri, ihtiyaçları ve beklentileri birbirinden farklıdır.

Bu nedenle psikodrama yaşantı grubuna katılım öncesinde bir ön görüşme ve gruba uygunluk değerlendirmesi yapılması önemlidir.

Bu değerlendirmede gencin yaşı, grubun yaş aralığı, gelişimsel özellikleri, beklentileri, grubun amacı ve grup yapısı dikkate alınabilir.

Amaç gençleri "uygun" veya "uygun değil" şeklinde etiketlemek değil; gencin ihtiyaçları ile grubun yapısının birbirine uygun olup olmadığını değerlendirmektir.

PSİKODRAMA, YARATICI DRAMA VE TİYATRO AYNI ŞEY MİDİR?

Hayır.

Psikodrama, yaratıcı drama ve tiyatro; rol, oyun ve canlandırmadan yararlanabildikleri için zaman zaman birbirleriyle karıştırılabilir. Ancak amaçları ve uygulama biçimleri birbirinden farklıdır.

Tiyatroda sanatsal anlatım, sahneleme ve performans önemli bir yere sahiptir.

Yaratıcı dramada oyun ve canlandırmadan eğitim, yaratıcılık, iletişim ve grup deneyimi gibi amaçlarla yararlanılabilir.

Psikodramada ise sahne, rol ve canlandırma kişinin kendi yaşantısını, ilişkilerini, duygu ve düşüncelerini keşfetmesine yardımcı olan araçlar olarak kullanılır.

Bu nedenle psikodrama yaşantı grubuna katılmak için oyuncu olmak, oyunculuk yeteneğine sahip olmak veya daha önce tiyatro eğitimi almış olmak gerekmez.

BAZEN KONUŞMAK, BAZEN CANLANDIRMAK, BAZEN DE SADECE DENEYİMLEMEK…

Ergenlik, insanın kendisine ve çevresine ilişkin pek çok yeni soruyla karşılaştığı bir dönemdir.

Bazı gençler yaşadıklarını kolaylıkla anlatabilirken bazıları duygularını sözcüklere dökmekte zorlanabilir.

Psikodrama, yalnızca "Ne oldu?" veya "Ne hissediyorsun?" sorularıyla sınırlı kalmaz.

Gence yaşadığı bir duruma farklı bir yerden bakabileceği, başka bir role geçebileceği, farklı davranış seçeneklerini deneyebileceği ve diğer gençlerin deneyimlerine tanıklık edebileceği bir grup alanı sunar.

Çünkü bazen kendimizi anlamanın yolu yalnızca anlatmaktan değil; yaşamak, canlandırmak, paylaşmak ve başka bir yerden bakabilmekten geçer.

Önemli Not: Ergen Psikodrama Yaşantı Grupları, psikodrama konusunda gerekli eğitim ve yeterliliğe sahip uzmanlar tarafından yürütülmelidir. Yaşantı grupları psikoterapi veya grup terapisi ile aynı anlamda kullanılmamalıdır. Grubun amacı, kapsamı, sınırları ve katılım koşulları grup başlamadan önce katılımcılara ve gerekli durumlarda ebeveynlere açık biçimde aktarılmalıdır.